Secundair Freinetonderwijs in de praktijk.

Onderwijsvormen en graden 

Aangezien het Freinetonderwijs zoals elke school in Vlaanderen de eindtermen -Werken als leerkracht in een andere onderwijsvorm: Freinet: Financiering, rechten en plichten. (werkeninfreinet.blogspot.com) - opgelegd door de Vlaamse Overheid moet volgen vind je dezelfde onderwijsvormen en graden terug als bv. in een secundaire katholieke school of secundaire school van het gemeenschapsonderwijs. Concreet betekent dit: een A- en B-stroom in de eerste graad, en een indeling volgens arbeidsmarktgerichte, dubbele, en doorstroomfinaliteit vanaf de tweede graad. De derde graad wordt vanaf volgend schooljaar (2023-2024) stapsgewijs - startend met het eerste jaar van de derde graad - ingedeeld volgens deze drie finaliteiten. Huidig houdt men nog vast aan de onderwijsdoelen van voor de modernisering, met een verdeling van studierichtingen in ASO, TSO, KSO, en BSO.

Studieaanbod

Niet alle secundaire Freinetscholen bieden secundair onderwijs aan tot en met de derde graad of alle onderwijsvormen. Dit heeft te maken met het feit dat Freinetscholen vaak opgericht worden als grassroots organisaties door bevlogen initiatiefnemers. Een school die dit wel doet is bv. 't Vier in Kortrijk - Home | Secundaire freinetschool 'tvier Kortrijk. In de deze school kan je verschillende richtingen volgen waarvoor men ook bv. zou kunnen opteren in een secundaire school van het GO! of de koepel Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Dit gaat om studierichtingen zoals bv. Economie & Organisatie, Maatschappij & Welzijn en STEM-technieken in het tweede jaar van de B-stroom of Wetenschappen-Moderne Talen in zes ASO - Studieaanbod | Secundaire freinetschool 'tvier Kortrijk. Uniek is echter de optie Freinetpedagogie in de  A-stroom en het derde en vierde jaar doorstroomfinaliteit. In tegenstelling tot wat de naam doet vernoemen krijgen leerlingen die deze optie kiezen geen theoretisch onderricht in de pedagogische principes van Célestin Freinet. In de A-stroom gaat dit om verdieping van de basisvorming in de vakken klasraad, burgerschapsvorming (via projectweek) en atelier. Leerlingen die voor het plustraject Latijn kiezen in het tweede jaar van de A-stroom krijgen iets minder uren van boven vernoemde vakken.  Echter wordt de basisoptie Freinetpedagogie bij 't Vier standaard geïntegreerd in alle studierichtingen die de leerlingen kunnen kiezen. Als men bv. dit vergelijkt met het lessenrooster van Zoom Roeselare, dat enkel een eerste graad aanbiedt in de A-stroom, dan vind je opnieuw een gelijkaardige invulling met een 'automatische' basisoptie Freinet terug -  Studieaanbod (zoom-roeselare.be) In de doorstroomfinaliteit van het derde en vierde jaar  omvat de optie Freinetpedagogie in 't Vier een brede waaier van vakken zoals wiskunde, wetenschappen, moderne talen, Nederlands, artistieke ateliers en mens en maatschappij. Leerlingen kunnen binnen deze optie kiezen tussen een Major STEM of talen en Cultuur. 

Dagindeling: lessenroosters en aanpak

Het grootste verschil tussen een secundaire Freinetschool en bv. een school van het GO! of het katholiek onderwijs zit in de concrete aanpak om competenties aan de leerlingen aan te leren - De Freinetvereniging biedt een overzicht aan van de gehanteerde technieken in de dagdagelijkse praktijk in het Freinetonderwijs: Freinet Vereniging - freinettechnieken. De onderwijsdoelen zijn namelijk voor alle secundaire scholen in Vlaanderen hetzelfde - Werken als leerkracht in een andere onderwijsvorm: Freinet: Financiering, rechten en plichten. (werkeninfreinet.blogspot.com)

Het Freinetonderwijs biedt meer ruimte voor vakoverschrijdend werken en zelfstandige verwerking in vergelijking met een 'doorsnee' secundaire school. Leerlingen in bv. 't Vier  krijgen nog wel klassikaal onderwijs in de zogenaamde instructietijd. Echter kunnen de leerlingen deels zelf kiezen wanneer ze welk vak volgen door middel van een weekplanner. Leren plannen, en zelf verantwoordelijkheid dragen voor die planning is een essentieel onderdeel van de Freinetmethode - Freinet Vereniging - dag- en weekplannen. Bovendien kunnen ze deze instructietijd inruilen voor zelfstandige werktijd indien ze geen behoefte hieraan hebben. Extra instructie kunnen ze krijgen van een begeleider indien gewenst. Vakoverschrijdend werken doet men via projectvakken (meer instructiegerichte aanpak) en projectatelier (praktische uitwerking van de theorie). Een ander punt waar men veel belang aan hecht in het Freinetonderwijs is leerlingenparticipatie. Dit stimuleert men in het Freinetonderwijs door middel van verschillende technieken. De technieken die o.a. als afzonderlijke 'entiteiten' geïntegreerd worden in het dagelijks uurrooster van een secundaire Freinetschool zijn:

1. Levend burgerschap of klassenraad - Freinet Vereniging - levend burgerschap. In de klassenraad leerlingen leerlingen samenwerken en overleggen via verschillende werkvormen.
2. Klassenvergadering of kring - Freinet Vereniging - klassenvergadering. In het Freinetonderwijs begint de schooldag met een opstartmoment en eindigt ze met een ondersteuningsmoment - zie bv. het uurrooster van de secundaire Freinetschool Zoom in Roeselare: Onze aanpak (zoom-roeselare.be). Teksten worden voorgelezen, meegebrachte spullen getoond en besproken, werk wordt afgesproken en georganiseerd. 

Conclusie

Secundair Freinetonderwijs biedt inhoudelijk studieopties aan die men ook terugvindt in een secundaire school van bv. het GO! of Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Het verschil zit in de manier waarop men kennis en vaardigheden overbrengt. Freinetonderwijs legt de nadruk op zelfstandige verwerking en keuzevrijheid - leerlingen beslissen deels zelf aan welke vakken ze aandacht besteden per dag en week, vakoverschrijdend werken, en leerlingenparticipatie.  Freinetonderwijs legt dus een grote verantwoordelijkheid bij de leerling zelf. 

Freinetonderwijs is echter nog niet zo sterk ingeburgerd als bv. het GO! en het katholiek onderwijs. Dit is een belangrijke factor waar je rekening met moet houden als je overweegt je zoon of dochter in te schrijven in een Freinetschool. Mogelijk is er geen Freinetschool in je buurt. Als er wel een Freinetschool is dan is het mogelijk dat het studieaanbod beperkt is qua aangeboden onderwijsvormen en/of graden.